Γράφει η Έλενα Ντάκουλα *
Βοτανικός Κήπος Ιουλίας και Αλεξάνδρου Ν. Διομήδους, στο Χαϊδάρι (Ιερά Οδός 403), μέλος της Διεθνούς Ένωσης των Βοτανικών Κήπων BGCI, είναι ο μεγαλύτερος βοτανικός κήπος της Ελλάδας και ολόκληρης της Ανατολικής Μεσογείου. Αποτελεί έναν τεράστιο πνεύμονα πρασίνου, πλημμυρισμένο με πάνω από 2.500 είδη δέντρων και φυτών από ολόκληρο τον κόσμο, πεδίο έρευνας & επιμόρφωσης αλλά και υπέροχο χώρο ψυχαγωγίας και αναψυχής.
Η είσοδος του Βοτανικού Κήπου
Oπως διαβάζουμε στον ιστότοπο του Κήπου «εκτός από τον υψηλό βαθμό ποικιλότητας της αυτοφυούς και καλλιεργούμενης χλωρίδας, αυτός αποτελεί και ένα ιδανικό φυσικό καταφύγιο της πανίδας (η έκταση είναι μέρος του μόνιμου καταφυγίου άγριας ζωής του όρους Αιγάλεω – Ποικίλου σύμφωνα με το (Φ.Ε.Κ. 918/Β/, 18/07/2001), επειδή το οικοσύστημα, προστατευμένο από τις δυσμενείς ανθρώπινες επεμβάσεις, παρέχει τη δυνατότητα λειτουργίας ενός πλήρους και αδιατάρακτου τροφικού πλέγματος».
Ο χάρτης του Βοτανικού Κήπου
Ιδρύθηκε με βασιλικό διάταγμα το 1951, με βάση το κληροδότημα του ακαδημαϊκού Αλεξάνδρου Ν. Διομήδους (1874-1950) και την εκ του Υπουργείου Γεωργίας παραχώρηση δασικής έκτασης, υπό τον όρο ότι η διαμόρφωση του χώρου του Κήπου δεν θα επηρεάσει σε σημαντικό βαθμό το φυσικό δασικό τοπίο. Ως εκ τούτου, κατά τη διάρκεια των εργασιών διαμόρφωσης πραγματοποιήθηκε περιορισμένη υλοτόμηση πεύκων, κυπαρισσιών και άλλων δασικών ειδών, δημιουργήθηκε δε στο καλλιεργημένο τμήμα ένα οικοσύστημα στο οποίο συμβιώνουν και αναπτύσσονται αυτοφυή δασικά και καλλιεργούμενα είδη. Αυτό το χαρακτηριστικό καθιστά τον Κήπο μία από τις πιο σπάνιες περιπτώσεις βοτανικού κήπου παγκοσμίως.
Θεόφραστος, ο πατέρας της Βοτανικής
Ο Βοτανικός Κήπος Διομήδους είναι Νομικό Πρόσωπο Ιδιωτικού Δικαίου και διοικείται από 5μελη επιτροπή, στην οποία προεδρεύει, σύμφωνα με την επιθυμία του δωρητή, ο εκάστοτε Πρύτανης του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών και συμμετέχουν ο εκάστοτε καθηγητής της Βοτανικής του ιδίου πανεπιστημίου, ο Διοικητής της Εθνικής Τράπεζας, ο Πρόεδρος του Αρείου Πάγου και ο Διευθυντής της Διεύθυνσης Εθνικών Κληροδοτημάτων του Υπουργείου Οικονομικών ή όσοι έχουν οριστεί ως αντικαταστάτες τους.
Αλέξανδρος Διομήδης, ο ιδρυτής του Βοτανικού Κήπου
Κατασκευάστηκε βάσει των σχεδίων της καθηγήτριας Αρχιτεκτονικής Κήπων και Τοπίου του Πανεπιστημίου του Βερολίνου, Χέρτα Χαμερμπάχερ. Την εποπτεία των εργασιών είχε αναλάβει ο αείμνηστος καθηγητής Βοτανικής του Πανεπιστημίου Αθηνών Κωνσταντίνος Μητράκος. Άνοιξε τις πόρτες του στο κοινό το 1975, εκατό χρόνια μετά τα γενέθλια του οραματιστή και δημιουργού του.
Βοτανικός Κήπος Διομήδους
Αν και ο μεγαλύτερος, δεν είναι ο πρώτος ή μοναδικός στο είδος της χώρας μας. Η Ελλάδα έχει, από αρχαιοτάτων χρόνων, σχέση με βοτανικούς κήπους, αρχής γενομένης τον 4ο αιώνα, όταν ο μαθητής του Αριστοτέλη και θεμελιωτής της βοτανικής επιστήμης, ο Θεόφραστος ο Ερέσιος (371π.Χ – περ. 287/5 π.Χ.), ίδρυσε στην Αθήνα, κοντά στον παραπόταμο του Ιλισού Ηριδανό, τον πρώτο βοτανικό κήπο στον κόσμο.
Βοτανικός Κήπος Διομήδους
Επίσης, το 1835, στην Αθήνα, στην περιοχή που σήμερα ονομάζεται Βοτανικός, θεμελιώθηκε, από τον καθηγητή της Βοτανικής Κ. Ν. Φράας του Πανεπιστημίου Αθηνών, ο πρώτος βοτανικός κήπος της σύγχρονης Ελλάδας, ένα μικρό τμήμα του οποίου διατηρείται έως σήμερα. Ο Κήπος καταλάμβανε όλο το κτήμα Χασεκή, έκτασης 120 στρεμμάτων. Από αυτά, το 1915 αποσπάστηκαν 95 στρέμματα για την Ανώτατη Γεωπονική Σχολή και μερικά χρόνια αργότερα τα υπόλοιπα, για το Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών (μετονομασία της Ανώτατης Γεωπονικής Σχολής).
Βοτανικός Κήπος Διομήδους
Ο περίπατος μέσα στον τεράστιο αυτόν κήπο είναι απόλαυση. Χωρίζεται σε τμήματα, ανάλογα με τα δέντρα και τα φυτά που υπάρχουν στο καθένα απ’ αυτά. Δεξιά της κεντρικής εισόδου, βρίσκεται ο Δενδρώνας, ο οποίος αποτελείται από 6 τομείς που φιλοξενούν φυτά από Μεσόγειο, Ωκεανία, Νότια Αφρική, Ασία, Βόρεια και Κεντρική Αμερική (κέδροι, αγριοκαστανιές, ευκάλυπτοι, ακακίες, καλλιστήμονες, φοίνικας του Θεόραστου, σεκόϊες, γιούκα, αγαύες κ.ά.), ενώ αριστερά είναι το διαμορφωμένο τμήμα με τα Ιστορικά Φυτά. Σ’ αυτό φιλοξενούνται είδη που αναφέρονται στην αρχαία ελληνική μυθολογία, ως εμπλεκόμενα σε μύθους ή ως αφιερωμένα στους αρχαίους θεούς, αλλά και στην Παλαιά και Καινή Διαθήκη.
Μερικά απ’ αυτά είναι η ελιά (ιερό δένδρο της αρχαίας Αθήνας), η αγριελιά (με τους κλάδους της οποίας στεφάνωναν τους Ολυμπιονίκες), η δάφνη (αφιερωμένη στον θεό Απόλλωνα), ο κισσός (αφιερωμένος στον θεό Διόνυσο), η μυρτιά (αφιερωμένη στη θεά Αφροδίτη που με τους κλάδους της αυτή κάλυψε το γυμνό της σώμα όταν βγήκε από την θάλασσα), ο νάρθηκας (μέσα στους κούφιους βλαστούς του έκρυψε ο Προμηθέας τη φωτιά όταν την έκλεψε από τους θεούς και τη μετέφερε στους ανθρώπους), ο νάρκισσος, (από τον οποίο οι αρχαίοι Έλληνες έφτιαχναν το «ναρκίσσινο μύρο»), η άκανθος (από τα φύλλα της προήλθε η έμπνευση για τα κιονόκρανα του κορινθιακού ρυθμού), το κώνειο (με αυτό θανατώθηκε ο φιλόσοφος Σωκράτης), ο κρίνος (σύμβολο της αγνότητας), ο παλίουρος, κοινώς γνωστός ως το «αγκάθι του Χριστού» (απ’ αυτό φτιάχτηκε το ακάνθινο στεφάνι του Χριστού) κ.ά.
Βοτανικός Κήπος Διομήδους
Στο τμήμα αυτό ο επισκέπτης ενημερώνεται από τις πινακίδες των φυτών και για τα αρχαία ονόματα του κάθε είδους, μαζί με την πηγή κάθε τέτοιας πληροφορίας.
Ο Ανθώνας με τα καλλωπιστικά φυτά, τα 15 μεγάλα παρτέρια και τις 25 λιμνούλες με τα νούφαρα και τα άλλα υδρόβια και υδρόφιλα είδη φυτών, όπως οι νερόκρινοι, η Lemna minor (Φακή του νερού), ή οι πανέμορφοι λωτοί των Αιγυπτίων, είναι ένα δώρο για την όραση και την όσφρηση, ιδιαίτερα την εποχή που όλα είναι ανθισμένα και σκορπούν γύρω το μεθυστικό τους άρωμα. Τριανταφυλλιές (γύρω στα 100 είδη), πανσέδες, ανεμώνες, υάκινθοι, ντάλιες, παιώνιες, καμέλιες, ίριδες, ροδοδάφνες, ζουμπούλια, αναρριχητικά αρωματικά φυτά (γλυσίνες, γιασεμιά, αγιοκλήματα), δημιουργούν μία μαγευτική πανδαισία χρωμάτων, χάρμα οφθαλμών.
Βοτανικός Κήπος Διομήδους
Περπατώντας στα πλακόστρωτα μονοπάτια, με τα εντυπωσιακά μπαμπού αριστερά-δεξιά, ο επισκέπτης εισέρχεται σ’ έναν σκιερό διάδρομο, με τις ακτίνες του ήλιου να προσπαθούν με δυσκολία να τρυπώσουν μέσα από τους ψιλόλιγνους κορμούς με τα ντελικάτα φυλλώματα.
Βοτανικός Κήπος Διομήδους
* Το άρθρο δημοσιεύτηκε στην ιστοσελίδα https://www.athensvoice.gr/ και αναδημοπσιεύεται με την συγκατάθεση της αρθρογράφου.
