Η ενδοοικογενειακή βία δεν εμφανίζεται με το πρώτο χαστούκι, πάντα υπάρχουν σημάδια που δεν αναγνωρίζουμε ή δεν θέλουμε να δούμε. Με αυτή την παραδοχή η Σοφία Σαράντη που έφτασε πολύ κοντά στον θάνατο, εξηγεί στο Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων, την αξία της ενημέρωσης αλλά και της προσοχής στα σημάδια από μικρή ηλικία. Η προσωπική ιστορία της, είναι μια προσωπική μαρτυρία για τη βία, τον κίνδυνο, την κοινωνική αμφισβήτηση, αλλά κυρίως για τη δύναμη της απόφασης μας γυναίκας που έχει βιώσει την κακοποίηση, να πάρει ξανά τη ζωή στα χέρια της, να αναζητήσει βοήθεια, να σταθεί στα πόδια της και να κοιτάξει μπροστά.
«Από την αρχή, πριν παντρευτούμε, υπάρχουν σημάδια. Απλώς δεν ξέρουμε να τα αναγνωρίσουμε ή αρνούμαστε να τα αποδεχτούμε», σημειώνει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η Σοφία Σαραντή και τονίζει πως, «πρέπει να μάθουμε να διαβάζουμε τα σημάδια. Ίσως να ενημερώνουμε από μικρή ηλικία τα κορίτσια, μέσω ειδικών, για το τι πρέπει να προσέχουν. Χαρακτηριστικά παραδείγματα είναι οι φράσεις όπως ‘’αν με αγαπάς, θα…’’, αλλά και το πρώτο χαστούκι, που συχνά συνοδεύεται από υποσχέσεις ότι δεν θα επαναληφθεί. ‘’Συγγνώμη, συγχώρεσέ με’’, είναι η φράση που μπορεί να ακολουθήσει, ενώ η γυναίκα προσπαθεί να πιστέψει ότι επρόκειτο για ένα μεμονωμένο περιστατικό. Η αντίληψη ίσως έρχεται τελικά πολύ αργά».
Η ίδια δεν επιχειρεί να παρουσιάσει τη διαδρομή της ως εύκολη ούτε να κρύψει τις δυσκολίες που ακολουθούν την απομάκρυνση από ένα κακοποιητικό περιβάλλον. Αντίθετα, επισημαίνει ότι η φυγή είναι συχνά μόνο η αρχή ενός δύσκολου αγώνα. Ενός αγώνα, όμως, που μπορεί να οδηγήσει σε μια νέα ζωή, με αξιοπρέπεια, δημιουργία και ελευθερία. Όπως διευκρινίζει, «η ενδοοικογενειακή βία είναι δύσκολο να αναγνωριστεί, ακριβώς επειδή έχει πολλές μορφές και πρόσωπα. Δεν περιορίζεται στη σωματική κακοποίηση. Υπάρχει η λεκτική βία, μέσα από τις προσβολές και την απαξίωση, η οικονομική βία, όταν ο σύντροφος απαιτεί να συνεισφέρει η γυναίκα τον μισθό της, στερώντας της ουσιαστικά τη δυνατότητα να διαθέτει δικά της χρήματα, αλλά και η ψυχολογική βία, μέσα από τον εκφοβισμό και τις απειλές».
«Θα πας πού με τα παιδιά, για να δούμε…». Μια φράση που, όπως εξηγεί, «μπορεί να λειτουργήσει ως μέσο τρομοκράτησης και εγκλωβισμού. Η σωματική βία είναι εκείνη που συνήθως αναγνωρίζεται ευκολότερα, αλλά ακόμη κι όταν εμφανιστεί, ο κακοποιητής μπορεί να καταφέρει να πείσει τη γυναίκα ότι εκείνη ευθύνεται για όσα συμβαίνουν. Ακόμη και όταν υπάρχει σωματική βία, ένας κακοποιητής μπορεί να σε πείσει ότι φταις εσύ και η σιωπή γίνεται μέρος της καθημερινότητας. Η γυναίκα αισθάνεται απόλυτα μόνη, δεν μιλά, προσποιείται ότι όλα είναι καλά. ‘Από ντροπή , εγώ μόνο; Από φόβο, από αμφισβήτηση του ίδιου σου του εαυτού.», τονίζει.
Για τη Σοφία Σαράντη, η στιγμή της απόφασης ήρθε όταν η ίδια της η ζωή βρέθηκε σε άμεσο κίνδυνο «Όταν πλέον βρέθηκα να κινδυνεύει η ζωή μου. Έχοντας πάθει διολίσθηση 3ου επι 4ου σπονδύλου στον αυχένα και κεφαλαιμάτωμα με υποψία για πιθανό κάταγμα. Πόσο κοντά στον θάνατο, μια κλωστή. Πόσες μα πόσες γυναίκες ΔΕΝ τα κατάφεραν», εξηγεί και υπογραμμίζει πως, «δεν φοβήθηκα τις συνέπειες της καταγγελίας, ήταν πλέον θέμα επιβίωσης, να ζήσω. Πολλές, πολλές δυσκολίες σε σημείο κάποιες στιγμές να λες γιατί δεν καθόμουν εκεί. Από τα επαναλαμβανόμενα δικαστήρια, την οικονομική βία, αυτό είναι η επόμενη φάση, να οδηγηθείς σε απόλυτη ανέχεια. Την αμφισβήτηση ακόμα και από γυναίκες. Δευτερογενής θυματοποιήση».
Μέσα σε αυτή τη δύσκολη πραγματικότητα, απευθύνει και ένα προσωπικό μήνυμα στον εαυτό της, στη γυναίκα που κατάφερε να αναγνωρίσει την κατάσταση και να απομακρυνθεί: «Μπράβο που βρήκες την εσωτερική φωνή της λογικής. Μπράβο που βρήκες τη δύναμη. Μπράβο που αγάπησες αυτή τη γυναίκα. Μπράβο που πλέον εσύ η ίδια τη σεβάστηκες».
«Βρήκα ένα δίχτυ προστασίας – Μπορούμε να ξαναχτίσουμε τη ζωή μας με αξιοπρέπεια»
Ιδιαίτερη θέση στην αφήγησή της έχει η υποστήριξη που έλαβε από τις δημόσιες δομές. Όπως επισημαίνει, καθοριστική για την προσπάθειά της να σταθεί ξανά στα πόδια της ήταν η βοήθεια που βρήκε στο Συμβουλευτικό Κέντρο στο οποίο απευθύνθηκε. «Αισθάνθηκα ότι ορίζω τη ζωή μου όταν έκλεισε η πόρτα πίσω μου», αναφέρει, περιγράφοντας τη στιγμή που κατάφερε να απομακρυνθεί από το κακοποιητικό περιβάλλον, «μια στιγμή απελευθέρωσης, η οποία όμως δεν είναι ίδια για όλες τις γυναίκες και δεν σηματοδοτεί το τέλος της δύσκολης διαδρομής».
Η ίδια εκφράζει την ευγνωμοσύνη της στις εργαζόμενες των Συμβουλευτικών Κέντρων, οι οποίες, όπως τονίζει, «υπερβάλλουν εαυτό, κυριολεκτικά. Υπάρχουν προβλήματα υποστελέχωσης, καθώς οι εργαζόμενες απασχολούνται με συμβάσεις ιδιωτικού δικαίου και οι δομές χρηματοδοτούνται μέσω ΕΣΠΑ. Στα Συμβουλευτικά Κέντρα παρέχονται υπηρεσίες νομικής συμβουλευτικής, ψυχολογικής στήριξης και εργασιακής συμβουλευτικής. Έχει γίνει όμως μεγάλη πρόδος, την περίοδο που ήμουν εγώ υπήρχαν εισοδηματικά κριτήρια για την εκπροσώπηση από δικηγόρο, σήμερα δεν ισχύουν πλέον. Ιδιαίτερα σημαντική είναι η ψυχολογική υποστήριξη, αλλά και η βοήθεια για την επαγγελματική αποκατάσταση μέσω της ΔΥΠΑ. Καθοριστική ήταν η βοήθεια αυτή, για να μπορέσω να σταθώ στα πόδια μου», σημειώνει η Σοφία Σαράντη, αναγνωρίζοντας παράλληλα τη συμβολή των δικηγόρων της, οι οποίες περίμεναν πολλούς μήνες μέχρι να μπορέσει να τις πληρώσει.
«Πρέπει να στρέψουμε την προσοχή και στις γυναίκες μεγαλύτερης ηλικίας, ιδιαίτερα σε εκείνες άνω των 60 ετών, οι οποίες συχνά δεν γνωρίζουν τους διαθέσιμους μηχανισμούς προστασίας και δεν ξέρουν πού μπορούν να απευθυνθούν. Η κατάσταση γίνεται ακόμη πιο δύσκολη στην περιφέρεια και στα νησιά, όπου η πρόσβαση στις υπηρεσίες υποστήριξης μπορεί να είναι περιορισμένη», σημειώνει και παρουσιάζοντας την εικόνα των δομών, αναφέρεται στη μεταβολή των διαθέσιμων υπηρεσιών από το 2022 έως σήμερα, «από 19 ξενώνες ή δομές σε 20, από 44 Συμβουλευτικά Κέντρα σε 47 και από 18 αστυνομικά γραφεία σε 63 επιχειρησιακά γραφεία. Εξακολουθούν να υπάρχουν κενά και ελλείψεις, ωστόσο γίνεται μια σημαντική προσπάθεια από την πλευρά της Πολιτείας».
Το μήνυμά της προς τους θεσμούς είναι σαφές, «απαιτούνται ταχύτερες δικαστικές διαδικασίες, χωρίς συνεχείς αναβολές, καθώς και η δημιουργία εξειδικευμένων δικαστηρίων Οικογενειακού Δικαίου. Πρέπει να υπάρχουν δικαστήρια Οικογενειακού Δικαίου, να δικάζουν γρήγορα, όχι αναβολές. Είναι αναγκαία η εξέλιξη της νομοθεσίας, με αξιοποίηση καλών πρακτικών από άλλες ευρωπαϊκές χώρες, αλλά και την ευαισθητοποίηση της κοινωνίας των πολιτών».
«Πρέπει να ευαισθητοποιήσουμε την κοινωνία των πολιτών, να συμμετέχουμε οι ιδιώτες πολίτες πιο ενεργά», τονίζει, επισημαίνοντας ότι «η αντιμετώπιση της ενδοοικογενειακής βίας δεν μπορεί να αποτελεί αποκλειστική ευθύνη των κρατικών δομών. Είναι υπόθεση ολόκληρης της κοινωνίας.
Η προσωπική της διαδρομή, όπως εξηγεί, δεν ήταν μια ευθεία πορεία προς την ελευθερία. Αισθάνθηκα ότι ορίζω τη ζωή μου όταν έκλεισε η πόρτα πίσω μου. Αυτό το λέω εγώ, δεν είναι έτσι για όλες, είναι μια επεξεργασία επίπονη. Πολύ επίπονη, αργή, βήμα, με βήμα και βήματα προς τα πίσω. Σημασία έχει ότι έχεις τη ζωή σου. Αν έτσι το δούμε τότε μπορούμε να βγούμε στο ξέφωτο. Με πολύ δυσκολία ξαναχτίζεται η ζωή μιας επιζήσασας ενδοοικογενειακής βίας. Τα βιώματα θέλουν επεξεργασία και βοήθεια από ειδικούς ΟΜΩΣ ΜΠΟΡΟΥΜΕ. Δύναμη σημαίνει να ανοίξω την πόρτα και να φύγω. Δύναμη να ξανασταθώ στα πόδια μου. Δύναμη να βρω τη γυναίκα που είχα θάψει. Δύναμη να χαμογελώ. Η αλλαγή μου να αποφασίζω γρήγορα γιατί η ζωή είναι μια και εδώ είναι που καταλαβαίνουμε όλες πόσο δυσκολευόμαστε να αποφασίσουμε να φύγουμε. Υπάρχουν πολύ σημαντικοί λόγοι, οικονομική βία, απειλές, εκφοβισμός, παιδιά να προστατευθούν ΑΛΛΑ τίποτα δεν μπορούμε να κάνουμε αν βρεθούμε νεκρές».
«Σε κάθε γυναίκα που βιώνει κακοποίηση θα έλεγα να κοιτάξει το είδωλό της στον καθρέφτη. Να προσπαθήσει να ξαναδεί τη γυναίκα που ήταν, τη γυναίκα που θέλει να γίνει και τη γυναίκα που της αξίζει να είναι. Και κυρίως, να μιλήσει με προσοχή στους κατάλληλους ανθρώπους, εκεί όπου μπορεί να λάβει ουσιαστική βοήθεια και προστασία. Μην περιμένεις… Η ζωή είναι κλωστή», είναι η προειδοποίησή της.
Σήμερα, η Σοφία Σαράντη μιλά για μια καινούργια ζωή, «δεν έχω όνειρα για το μέλλον, τα πραγματοποιώ εδώ και τώρα . Είναι μια καινούργια ζωή. Με δημιουργία , με ενσυναίσθηση για όλες αυτές που είναι πιο πίσω, με βούληση για βοήθεια προς αυτές που τώρα χρειάζονται να ξεφύγουν από ένα κακοποιητικό περιβάλλον. Η επανένταξη και επανεκκίνηση μιας γυναίκας με αξιοπρέπεια είναι ο στόχος μου. Ναι, μου αξίζει να αγαπήσω, να αγαπηθώ, να ονειρευτώ, να δημιουργήσω να πιστέψω σε μένα και στο κόσμο γύρω μου».
- Πηγή: ΑΠΕ – ΜΠΕ.
