Όπως αναφέρει η παράδοση, όταν ο δάσκαλος ρώτησε ένα μαθητή της Τρίτης Δημοτικού, στο Ηράκλειο της Κρήτης, στο μάθημα της Παλαιάς Διαθήκης, ποιος έκτισε τον κόσμο, ο μαθητής χωρίς να διστάσει απάντησε: «Οι Καρπάθιοι κύριε»! Το παιδί, από μικρό, μόνο Καρπάθιους κτίστες έβλεπε στην Κρήτη, όπως αυτούς που έκτισαν τον Άγιο Μηνά, τον πολιούχο του Ηρακλείου.
Εκτός από την Κρήτης, οι Καρπάθιοι ήταν περιζήτητοι κτίστες και στα γύρω ναυτικά νησιά, στην γειτονική Κάσο, στο Καστελόριζο, στη Κάλυμνο και ιδιαίτερα στην Σύμη. Τόσοι πολλοί ήταν οι Καρπάθιοι που πήγαν στην Σύμη, που δημιούργησαν και δική τους συνοικία στους Μύλους, λίγο έξω, στα δεξιά όπως βγαίνεις από το λιμάνι.
Οι περισσότεροι ήταν Ολυμπίτες, και επειδή αυτή την εποχή φορούσαν στιβάνια, τους αποκαλούσαν τσαντικάδες. «Τσαντικά» ονόμαζαν και τον Πανορμίτη, τον πολιούχο της Σύμη, επειδή κι’ αυτός φορούσε στιβάνια. Στην Σύμη, από τους πιο γνωστούς Καρπάθιους, ήταν ο «Νικολής ο Καρπάθιος», ήταν κι’ αυτός από την Όλυμπο από την οικογένεια Βασιλαράκη. Αδελφός του ήταν ο Κώστας Βασιλαράκης, του οποίου αρκετοί απόγονοι βρίσκονται στο Όθος και σε άλλα χωριά της Νοτίου Καρπάθου. Εκείνη την εποχή, οι Συμιακοί μάζευαν το νερό της βροχής από τις στέγες των σπιτιών σε στέρνες, που με ιδιαίτερη μαστοριά φιλοτεχνούσε ο Νικολής από κουρασάνι, μείγμα άμμου, ασβέστη και τριμμένο κεραμίδι.
Η οικοδομική δραστηριότητα των Καρπαθίων δεν περιορίστηκε στα γύρω νησιά, αλλά επεκτάθηκε στην Μικρά Ασία, στο Αϊδίνι, και στην Ελεύθερη Ελλάδα, στην Καλλίπολη. Όπως επίσης και στην Αφρική, στο Μαρόκο, στο Σουδάν και στην Αιθιοπία. Αρκετοί Καρπάθιοι πήγαν στην Περσία, που οι πιο πολλοί δούλευαν στην κατασκευή σιδηροδρομικών γραμμών, αλλά υπήρχαν και αρκετοί που δούλευαν στις οικοδομές και στην κατασκευή γεφυριών. Οι Ολυμπίτες, όπως διηγείται ο Κοσμάς Μ. Διαμαντής στον Μανόλη Μακρή, μέχρι και τσαμπούνες πήραν μαζί τους. Μέσα στην έρημο του Ισπαχάν, ακουγόταν να κελαηδά η Καρπάθικη τσαμπούνα.
Όταν, προς τα τέλη του 19ου αιώνα, άρχισε η μετανάστευση των Δωδεκανησίων στην Αμερική, σχεδόν όλοι έστρεψαν το ενδιαφέρον τους στις Ηνωμένες Πολιτείες, εκτός των Καστελοριζιών, που πήγαν στην Βραζιλία και δημιούργησαν το Νέο Καστελόριζο, στο νησί Santa Catarina, την σημερινή Florianópolis. Επίσης, αρκετοί Συμιακοί, εκτός απ’ αυτούς που πήγαν στους σφουγγαρότοπους του Tarpon Spring της Φλώριδας, έστρεψαν το ενδιαφέρον τους στην Αργεντινή. Στο Remedios De Escalada, ένα προάστιο του Buenos Aires, Συμιακοί έκτισαν τον San Miguel De Panormita, την πρώτη ελληνορθόδοξη εκκλησία στην Λατινική Αμερική, προς τιμή του Πανορμίτη του πολιούχου της Σύμης.
Οι Συμιακοί που πήγαν στην Αργεντινή, εκτός από το εμπόριο και την ναυτιλία, επιδόθηκαν και στις τσιμεντοκατασκευές. Μαζί με τους Συμιακούς, στην Αργεντινή πήγε και ο Μιχάλης Βασιλείου Αντιμησιάρης, γεννημένος στην Κάλυμνο με καταγωγή από την Όλυμπο. Σε νεαρή ηλικία το βρίσκουμε στην Αργεντινή να εργάζεται σε τσιμεντοκατασκευές, και σύμφωνα με τα μεταναστευτικά αρχεία του Ellis Island, στις 19 Σεπτεμβρίου 1913 μετακόμισε στις Ηνωμένες Πολιτείες σε ηλικία 25 ετών, και μετά από λίγο έπιασε δουλειά στην οικοδόμηση του Λευκού Οίκου στην Washington D.C.
Ως προς την συμμετοχή του στην οικοδόμηση του Λευκού Οίκου, χρειάζονται ορισμένες διευκρινήσεις. Η οικοδόμηση του Λευκού Οίκου άρχισε το 1792, όταν η πρωτεύουσα των Ηνωμένων Πολιτείων μεταφέρθηκε από την Philadelphia στην Washington D.C., και αποπερατώθηκε 1800. Αλλά καταστράφηκε το 1814 από τους Άγγλους, στο διάστημα του Αγγλοαμερικανικού πολέμου που άρχισε το 1812. Αμέσως μετά άρχισε η ανοικοδόμηση του Λευκού Οίκου που κράτησε μέχρι το 1829. Το 1902 κατασκευάστηκε το West Wing που οποίο επεκτάθηκε το 1909. Τα αμέσως επόμενα χρόνια επεκτάθηκε ο Λευκός Οίκος και δημιουργήθηκε και το Executive Residence. Στο διάστημα αυτών των κατασκευών εργάστηκε και ο Αντιμησιάρης στην επέκταση του Λευκού Οίκου, και όπως συνήθιζε να λέει, πάνω σε μια πέτρα σκάλισε και τα αρχικά του ονόματος του.
Ένα χρόνο αργότερα επέστρεψε στην Κάρπαθο και εγκαταστάθηκε στα Πηγάδια, όπου παντρεύτηκε την Ευγενία Περίδου με καταγωγή από τις Πυλές. Το σπίτι του που έκτισε στα Πηγάδια, ήταν το πρώτο που κατασκευάστηκε στην Κάρπαθο από τσιμέντο και σίδηρο, όπως είχε μάθει στην Αργεντινή. Ενώ στα Πηγάδια, η πρόσοψη όλων των σπιτιών έβλεπε προς την θάλασσα, του Αντιμησιάρη, που είχε μια τεράστια αυλή, έβλεπε προς το Νότο. Όπως μας εξηγούσε, το κατασκεύασε έτσι για να κρατά το σπίτι του ζεστό τον χειμώνα, επειδή στην Κάρπαθο, ο ήλιος βγαίνει και δύει από το Νότο. Ασχολείτο κυρίως με τσιμεντοκατασκευές, μέσα σε ξύλινα καλούπια τοποθετούσε από μια σιδερένια βέργα και τα γέμιζε με τσιμέντο. Με αυτό τον τρόπο έφτιαχνε τσιμεντένια κάγκελα που τοποθετούσαν ένα γύρω στις αυλές και δίπλα στις σκάλες. Από πορσελάνη έφτιαχνε νεροχύτες και λεκάνες αποχωρητηρίων και ήταν λεπτολόγος στην δουλειά του.
Στις αποσπερίες, εμείς τα παιδιά μας άρεσε να τον ακούμε να λέει ιστορίες για την Αργεντινή. Η προφορά ήταν Καλύμνικη και μιλούσε με μεγάλο πάθος για το νησί που γεννήθηκε. Επίσης με το ίδιο πάθος μιλούσε και για την Όλυμπο, αν και δεν την είχε γνωρίσει από κοντά. Μπορούσε να σου περιγράψει όλες της περιοχές της Ολύμπου, μέχρι και την Σαρία, όπως τα άκουσε από τους γονείς του.
The Karpathians who built the world, lent a hand at the White House
By Manolis Cassotis
According to tradition, when a teacher in Heraklion, Crete, asked a third-grade primary school student, during an Old Testament lesson, who built the world, the boy replied without hesitation: “The Karpathians, sir!” Having grown up in Crete, the child had seen only Karpathian stonemasons, such as those who built the Church of Saint Minas, the patron saint of Heraklion.
Beyond Crete, masons from Karpathos were highly sought on the surrounding maritime islands, in neighboring Kasos, Kastelorizo, Kalymnos, and especially in Symi. So many Karpathians went to Symi that they established their own neighborhood in the area known as “Myloi”, located just outside the port, to the right as one exits. Most of these men hailed from the village of Olympos; because they wore *stivania* (traditional high leather boots) at the time, they were nicknamed *tsantikades*. The term *tsantikas* was also applied to Panormitis, the patron saint of Symi, because he, too, was depicted wearing boots. Among the most well-known Karpathians in Symi was “Nikolis the Karpathian,” who also originated from Olympos and belonged to Vasilarakis family. His brother was Kostas Vasilarakis, whose descendants can be found today in Othos and other villages in Southern Karpathos. In those days, the Symians collected rainwater from their rooftops into cisterns; Nikolis crafted these with great skill using *kourasani*, a specialized mortar mixture composed of sand, lime, and crushed terracotta tiles.
The Karpathians’ construction activity was not limited to the surrounding islands; it extended to Asia Minor, specifically Aydin, and to Geek mainland, specifically Gallipoli. It also reached Africa, including Morocco, Sudan, and Ethiopia. Many Karpathians traveled to Persia; while most worked on the construction of railway lines, a significant number were also employed in building construction and the erection of bridges. As Kosmas M. Diamantis recounted to Manolis Makris, the people of Olympos even brought their *tsambounes* (traditional bagpipes) with them. Amid the desert of Isfahan, Karpathian *tsambouna* could be heard, singing out its melody.
When, towards the end of the 19th century, the emigration of Dodecanesians to the Americas began, almost everyone focused their attention on the United States, except for Kastelorizians, who went to Brazil and established “New Kastellorizo” on the island of Santa Catarina, in what is now Florianópolis. Also, many Symias, in addition to those who headed to the sponge-diving grounds of Tarpon Springs, Florida, turned their attention to Argentina. In Remedios de Escalada, a suburb of Buenos Aires, the Symians built San Miguel de Panormita, the first Greek Orthodox church in Latin America, in honor of Panormitis, the patron saint of Symi.
The Symians who migrated to Argentina, in addition to trade and shipping, they also engaged in cement construction. Among those who went to Argentina was Michael Vasilis Antimisiaris, born in Kalymnos, with ancestral roots in Olympos. At a young age, he was working in the cement construction in Argentina; according to Ellis Island immigration records, he moved to the United States on September 19, 1913, at the age of 25, and shortly thereafter began working on the construction of the White House in Washington, D.C.
Regarding his participation in the construction of the White House, some clarifications are necessary. Construction of the White House began in 1792, when the capital of the United States was moved from Philadelphia to Washington, D.C., and was completed in 1800. However, it was destroyed by the British in 1814, during the Anglo-American War that had begun in 1812. Reconstruction of the White House commenced immediately thereafter and continued until 1829. In 1902, the West Wing was built, and it was subsequently expanded in 1909. In the years that followed, the White House was further expanded, and the Executive Residence was created. During these construction phases, Antimisiaris worked on the expansion of the White House; as he used to recount, he even carved his initials into one of the stones.
A year later, he returned to Karpathos and settled in Pigadia, where he married Evgenia Peridou, who hailed from Pyles. The house he built in Pigadia was the first on Karpathos to be constructed using cement and iron, a technique he had learned in Argentina. While the facades of all other houses in Pigadia faced the sea, Antimisiaris’s house, which featured a vast courtyard, faced south. As he explained to us, he designed it this way to keep the house warm during the winter, given that on Karpathos, the sun rises and sets in the south. He worked primarily with cement construction: he would place iron rods inside wooden molds and fill them with cement. In this manner, he crafted concrete railings, which were then installed around courtyards and alongside staircases. He also fashioned porcelain sinks and toilet bowls, and he was known for his meticulous attention to detail in his work.
During the evening gatherings, we children loved listening to him tell stories about Argentina. He spoke with a Kalymnian accent and recounted tales of his native island with great passion. He spoke with equal fervor about Olympos, too, even though he had never experienced it firsthand. He could describe every part of Olympos, all the way to Saria, just as he had heard them described by his parents.
