Του Μανώλη Ε. Βεληβασάκη *
Υπάρχει κάτι βαθιά ανησυχητικό σε μια προεδρία που ασχολείται τόσο επίμονα με τα δικά της μνημεία, την ώρα που εκατομμύρια Αμερικανοί δυσκολεύονται να καλύψουν τα μηνιαία έξοδά τους. Μια μεγαλύτερη αίθουσα δεξιώσεων στον Λευκό Οίκο, μια προτεινόμενη θριαμβική αψίδα και οι επανειλημμένες προσπάθειες να προστεθεί το όνομα του Ντόναλντ Τραμπ στο Κέντρο Κένεντι φανερώνουν έναν πρόεδρο που ενδιαφέρεται ιδιαίτερα για το πώς θα τον θυμούνται.
Οι Αμερικανοί, όμως, έχουν πιο άμεσες έγνοιες: τι μπορούν να αγοράσουν, αν θα διατηρήσουν την ασφάλιση υγείας τους και μέχρι πότε θα τους φτάνει ο μισθός.
Ως πολιτικός μηχανικός, έχω αφιερώσει μεγάλο μέρος της ζωής μου στον σχεδιασμό, στην αποκατάσταση και στην προστασία κτιρίων. Κατανοώ τη σημασία της αρχιτεκτονικής και της διατήρησης των εθνικών μνημείων.
Τα δημόσια έργα, όμως, οφείλουν να υπηρετούν το δημόσιο συμφέρον. Και η άσκηση της προεδρίας απαιτεί σωστή ιεράρχηση προτεραιοτήτων, ιδιαίτερα όταν οι οικογένειες καλούνται να επωμιστούν τις συνέπειες αποφάσεων που λαμβάνονται στην Ουάσιγκτον.
Μια αψίδα δεν μειώνει τον λογαριασμό του σουπερμάρκετ. Μια αίθουσα δεξιώσεων δεν κάνει προσιτή την ασφάλιση υγείας. Η αναγραφή του ονόματος ενός προέδρου σε έναν πολιτιστικό οργανισμό δεν βελτιώνει τη ζωή των ανθρώπων που τον εξέλεξαν για να τους υπηρετεί.
Ο πόλεμος με το Ιράν κάνει αυτή την αποτυχία ιεράρχησης ακόμη πιο ανησυχητική. Ο Τραμπ υποσχέθηκε ισχύ, ευημερία και τερματισμό των δαπανηρών εμπλοκών στο εξωτερικό. Αντί γι’ αυτά, οι Αμερικανοί αντιμετωπίζουν τις συνέπειες μιας σύγκρουσης της οποίας η αιτιολόγηση, η νομιμότητα και η τελική έκβαση παραμένουν βαθιά αμφισβητούμενες.
Νομικοί έχουν αμφισβητήσει τη βάση των επιθέσεων τόσο υπό το αμερικανικό όσο και υπό το διεθνές δίκαιο. Πρόκειται για θεμελιώδη ζητήματα σχετικά με τα όρια της προεδρικής εξουσίας και τις συνθήκες υπό τις οποίες ένα έθνος δεσμεύει ανθρώπινες ζωές και πόρους σε έναν πόλεμο.
Η επιρροή του Νετανιάχου αξίζει επίσης να εξεταστεί. Σύμφωνα με το Reuters, οι παρεμβάσεις του συνέβαλαν στη διαμόρφωση της τελικής απόφασης του Τραμπ να ξεκινήσει την επιχείρηση, παρότι και οι δύο ηγέτες αρνούνται ότι το Ισραήλ πίεσε τις Ηνωμένες Πολιτείες να εισέλθουν στον πόλεμο.
Όποια επιρροή κι αν άσκησε ο Νετανιάχου, την ευθύνη για την αμερικανική απόφαση φέρει ο Αμερικανός πρόεδρος. Η εξωτερική μας πολιτική οφείλει να υπηρετεί τα αμερικανικά συμφέροντα και να τηρεί τις συνταγματικές επιταγές, όχι να καθορίζεται από τους πολιτικούς υπολογισμούς ενός άλλου ηγέτη.
Οι οικονομικές συνέπειες εκτείνονται πολύ πέρα από το πεδίο της μάχης. Σύμφωνα με το Associated Press, η μέση τιμή της βενζίνης αυξήθηκε από περίπου 2,98 δολάρια το γαλόνι πριν από τον πόλεμο σε 4,29 δολάρια στις 26 Οκτωβρίου. Το πετρέλαιο κίνησης ανέβηκε από περίπου 3,76 σε 6,35 δολάρια. Οι αυξήσεις αυτές επιβαρύνουν εργαζομένους, αγρότες, οδηγούς φορτηγών και επιχειρήσεις, ενώ ανεβάζουν το κόστος μεταφοράς βασικών αγαθών.
Για ένα οικονομικά άνετο νοικοκυριό, τα ακριβότερα καύσιμα μπορεί να αποτελούν μια ενόχληση. Για κάποιον που διανύει μεγάλες αποστάσεις για να εργαστεί, φροντίζει έναν ηλικιωμένο γονιό ή διατηρεί μια μικρή επιχείρηση, αποτελούν άλλη μία αναγκαία δαπάνη που δεν μπορεί να αποφύγει.
Η οικονομία δεν παρουσιάζει παντού την ίδια αδυναμία. Η ανάπτυξη συνεχίζεται, η ανεργία παραμένει σχετικά χαμηλή και το χρηματιστήριο έχει ανταμείψει τους επενδυτές. Αυτοί οι δείκτες, όμως, δεν αποτυπώνουν την καθημερινότητα όλων. Με τον πληθωρισμό στο 3,7% τον Σεπτέμβριο, τα υψηλά επιτόκια των στεγαστικών δανείων και τους μισθούς να ακολουθούν με δυσκολία τις τιμές, πολλά νοικοκυριά δεν έχουν λόγο να πανηγυρίζουν.
Η άνοδος των χρηματιστηριακών χαρτοφυλακίων προσφέρει ελάχιστη παρηγοριά σε εκείνον που διαθέτει λίγες μετοχές και δεν μπορεί να αγοράσει σπίτι.
Δεν άρχισαν όλες οι οικονομικές δυσκολίες με τον Τραμπ, ούτε ελέγχει ένας πρόεδρος κάθε τιμή. Η λογοδοσία, όμως, απαιτεί να εξετάζουμε αν οι αποφάσεις μιας κυβέρνησης ανακουφίζουν τις υφιστάμενες πιέσεις ή τις εντείνουν. Ένας πρόεδρος που διεκδικεί τα εύσημα για κάθε ευνοϊκή εξέλιξη δεν μπορεί να αποποιείται την ευθύνη κάθε φορά που οι πολιτικές του επιβάλλουν κόστος.
Η υγειονομική περίθαλψη αποτελεί ακόμη μία σοβαρή δοκιμασία, και εδώ η ακρίβεια έχει σημασία. Θα ήταν λανθασμένο να ισχυριστούμε ότι σχεδόν όλες οι επιδοτήσεις ασφάλισης καταργούνται αυτόν τον Νοέμβριο. Οι ενισχυμένες φορολογικές πιστώσεις για τα ασφάλιστρα του Affordable Care Act έληξαν στο τέλος του 2025· οι βασικές επιδοτήσεις εξακολουθούν να παρέχονται στα νοικοκυριά που τις δικαιούνται.
Ωστόσο, η λήξη της πρόσθετης ενίσχυσης έχει ήδη αυξήσει σημαντικά τα ποσά που πληρώνουν πολλοί ασφαλισμένοι, ιδιαίτερα όσοι έχασαν εντελώς το δικαίωμα επιδότησης.
Παράλληλα, ο λεγόμενος «Ένας Μεγάλος και Όμορφος Νόμος – The Big Beautiful Bill» του Τραμπ επέφερε σημαντικές αλλαγές στο Medicaid, μεταξύ των οποίων προϋποθέσεις εργασίας που προβλέπεται να εφαρμοστούν από τον Ιανουάριο του 2027, ή νωρίτερα σε ορισμένες πολιτείες.
Εκατομμύρια δικαιούχοι θα βρεθούν αντιμέτωποι με νέους όρους επιλεξιμότητας και υποχρεώσεις υποβολής στοιχείων. Καθώς οι οικογένειες εξετάζουν την ασφαλιστική τους κάλυψη για την επόμενη χρονιά, η ασφάλιση υγείας θα παραμένει ένα επείγον ζήτημα οικονομικής ασφάλειας.
Αυτές οι πιέσεις δεν κάνουν κομματικές διακρίσεις. Ο λογαριασμός περίθαλψης ενός Ρεπουμπλικανού δεν εξοφλείται ευκολότερα από εκείνον ενός Δημοκρατικού. Οι υποστηρικτές του Τραμπ δικαιούνται προσιτή θεραπεία, αξιόπιστη κάλυψη και ειλικρινείς εξηγήσεις εξίσου με τους επικριτές του. Οι δυσκολίες τους απαιτούν ενδιαφέρον, όχι χλευασμό. Η πολιτική αφοσίωση δεν πρέπει ποτέ να προϋποθέτει την αποδοχή μιας ανασφάλειας που θα μπορούσε να αποφευχθεί.
Υπάρχουν λόγοι να ανησυχούμε ότι έπονται κι άλλες δυσκολίες. Μια νέα στρατιωτική κλιμάκωση θα μπορούσε να επιδεινώσει την ενεργειακή κρίση, ενώ οι επικείμενες αλλαγές στην υγειονομική κάλυψη ενδέχεται να επιβαρύνουν περισσότερο τις οικογένειες. Καμία από αυτές τις εξελίξεις δεν είναι αναπόφευκτη. Και οι δύο, όμως, απαιτούν σοβαρή αντιμετώπιση τώρα.
Γι’ αυτό έχουν σημασία οι ενδιάμεσες εκλογές της 3ης Νοεμβρίου. Το αποτέλεσμά τους δεν μπορεί να προεξοφληθεί, αλλά προσφέρουν στους ψηφοφόρους την ευκαιρία να απαιτήσουν λογοδοσία και ένα Κογκρέσο που θα ασκεί ανεξάρτητη κρίση. Ο έλεγχος της εκτελεστικής εξουσίας αποτελεί συνταγματική ευθύνη. Το ίδιο και η διατύπωση δύσκολων ερωτημάτων για τον πόλεμο, τις δημόσιες δαπάνες και την αντιμετώπιση των πολιτών που εξαρτώνται από κοινωνικά προγράμματα.
Αυτό που θεωρώ περισσότερο απαράδεκτο σε αυτό το αυτοκρατορικό ύφος διακυβέρνησης είναι η σύγχυση της προσωπικής προβολής με το εθνικό επίτευγμα. Η χώρα δεν γίνεται ισχυρότερη επειδή το όνομα του προέδρου της εμφανίζεται σε ακόμη μία πρόσοψη.
Γίνεται ισχυρότερη όταν οι οικογένειες μπορούν να σχεδιάζουν το μέλλον τους με εμπιστοσύνη, όταν η ιατρική περίθαλψη παραμένει προσιτή και όταν η χρήση στρατιωτικής ισχύος διέπεται από σαφείς στόχους και νόμιμη εξουσιοδότηση.
Η προεδρία είναι λειτούργημα που στηρίζεται στην εμπιστοσύνη του λαού. Η επιτυχία της πρέπει να μετριέται με την ασφάλεια και την ευημερία των Αμερικανών.
Στις 3 Νοεμβρίου, οι ψηφοφόροι θα έχουν την ευκαιρία να εκφέρουν την κρίση τους. Καμία θριαμβική αψίδα δεν μπορεί να εξασφαλίσει την επιδοκιμασία που ένας πρόεδρος οφείλει να κερδίσει με το έργο του.
- Ο Μανώλης Ε. Βεληβασάκης είναι Πολιτικός Μηχανικός, πρώην πρόεδρος της Παγκρητικής Ένωσης Αμερικής και του Παγκοσμίου Συμβουλίου Κρητών
