ΝΕΑ ΥΟΡΚΗ. Το μεσημέρι της Δευτέρας, 5ης Ιανουαρίου 2026, καθώς επέστρεφα από το Μανχάταν έλαβα το πρώτο μήνυμα για την εκδημία του θρυλικού ηγέτη των Βορειοηπειρωτών και της Πανηπειρωτικής Ομοσπονδίας, Μενελάου Τζέλιου. Και πριν προλάβω να απαντήσω στο πρώτο μήνυμα, είτε να κλείσω την μία γραμμή του τηλεφώνου, ακολουθούσε το δεύτερο, το τρίτο και πάει λέγοντας.
Μεταξύ αυτών του ευρισκόμενου στην Γερμανία τέως προέδρου της Πανηπειρωτικής Ομοσπονδίας Ιωάννη Κατσίμπαρη, της νυν προέδρου Αναστασίας Κούμπη από το Σικάγο, του νυν και πρώην προέδρου του ιστορικού Συλλόγου Βορειοηπειρωτών «Πύρρος», Δημήτρη Τσαβέγια και Σταύρου Ζιώγκα, αντίστοιχα.
Αν και τα μηνύματά τους διέφεραν ως προς το περιεχόμενο, εν τούτοις είχαν πολλά κοινά χαρακτηριστικά, μεταξύ των οποίων την αγάπη και την ευγνωμοσύνη για τον εκλιπόντα ηγέτη των Βορειοηπειρωτών και κατ΄επέκταση των Βορειοηπειρωτών.
Κάθε ένας επέλεγε το δικό του κοσμητικό επίθετο για να περιγράψει την αέναη και πολυσχιδή δράση, τους αγώνες, το φιλότιμο, την μαχητικότητα, την πραότητα και την σοφία του Μενελάου Τζέλιου.
Το πολυσχιδές έργο του Μενελάου Τζέλιου αναμφίβολα θα αποτελέσει πηγή έμπνευσης για τους ιστοριοδίφες του μέλλοντος. Και αυτό διότι ο Μενέλαος αποτελεί εξαίρεση από τον κανόνα, διότι παρέμεινε ενεργός μέχρι και τις τελευταίες ώρες του.
Οι νεότερες γενιές των στελεχών των Ηπειρωτών και της Πανηπειρωτικής θεωρούσαν μέντορα τον Μενέλαο και προσπαθούσαν να διδαχτούν από την σοφία του, την φιλαλληλία και την φιλανθρωπία.
Εξ άλλου κάθε άλλο παρά τυχαίο είναι το γεγονός ότι στην εκδήλωση για την 112η επέτειο της ανακήρυξης της Αυτονομίας της Βορείου Ηπείρου και την 113η επέτειο της απελευθέρωσης των Ιωαννίνων, της πρωτεύουσας της Ηπείρου που έλαβε χώρα στις 15 Φεβρουαρίου 2026 στο Ηπειρώτικο Σπίτι στην Αστόρια κεντρικός ομιλητής ήταν ο Μενέλαος Τζέλιος, ο οποίος όπως άνηκε στους «τελευταίους των Μοϊκανών» που ηγήθηκαν των μεγάλων κινητοποιήσεων και των αγώνων της ομογένειας για το Βορειοηπειρωτικό.
Η πρόεδρος της Πανηπειρωτικής Ομοσπονδίας Αναστασία Κούμπη, η οποία κατάγεται από την Σωπική, από την πλευρά του πατέρας της και από τους Σχωριάδες του Πωγωνίου, νομού Αργυροκάστρου, από την πλευρά της μητέρας της, επεσήμανε ότι μεγάλωσε με τις αφηγήσεις των παππούδων και των γονέων της για την Πολύτσανη που με τα δύο προαναφερόμενα χωριά αποτελεί ένα σκαληνό τρίγωνο, καθώς επίσης και για την προσφορά του αειμνήστου.
Η Αναστασία Κούμπη συμμετείχε στα περισσότερα συνέδρια των τεσσάρων τελευταίων δεκαετιών της Πανηπειρωτικής και χαρακτήρισε τον «θείο Μενέλαο», όπως τον αποκαλούσε, οραματιστή, ηγέτη και ακαταμάχητο αγωνιστή.
«Αποχαιρετούμε τον Μενέλαο Τζέλιο, πρώην Πρόεδρο της Πανηπειρωτικής Ομοσπονδίας Αμερικής, του οποίου η ακλόνητη αφοσίωση στον Ελληνισμό και η αδιάλειπτη υπεράσπιση της ελληνικής μειονότητας της Βορείου Ηπείρου άφησαν ανεξίτηλο αποτύπωμα στην κοινότητά μας. Μέσα από την ηγεσία του και την πίστη στην πατρίδα των προγόνων του, ενέπνευσε όσους είχαν την τύχη και το προνόμιο να τον γνωρίσουν, να συνεργαστούν μαζί του και να τον αποκαλούν μέντορα και φίλο. Τον θυμόμαστε με ευγνωμοσύνη και σεβασμό και θα αγωνιστούμε για την διαιώνιση της βαριάς παρακαταθήκης του. Αιωνία του η μνήμη», επεσήμανε η κ. Κούμπη.
Ο τέως πρόεδρος της Πανηπειρωτικής Ομοσπονδίας, Ιωάννης Κατσίμπαρης, επεσήμανε ότι θεωρεί τον εαυτό του τυχερό, καθώς προ τριών ετών, στο επίσημο δείπνο του Συνεδρίου που παρατέθηκε στο Κρητικό Σπίτι στην Αστόρια είχε το προνόμιο να τιμήσει τον Μενέλαο Τζέλιο για την πολυδιάστατη προσφορά και την πολυσχιδή δράση.
Παράλληλα τόνισε αν και πέρασαν τρία χρόνια από εκείνο το βράδυ εν τούτοις παρέμειναν ανεξίτηλα στη μνήμη του τα λόγια του Μενέλαου και ειδικά η απόφασή του να αφιερώσει το βραβείο στον αείμνηστο ήρωα Δάσκαλο της Πολύτσιανης, της ιδιαίτερής του πατρίδας Μηνά Πάρα.
Ο Μηνάς Πάρας πέρασε μισό περίπου αιώνα στα κάτεργα τα ανήλια και στις εξορίες του κομμουνιστικού καθεστώτος του αλήστου μνήμης Εμβέρ Χότζα.
«Όταν συναντήθηκα μαζί του μετά την κατάρρευση του σιδηρούν παραπετάσματος τον ρώτησα πώς άντεξε τόσο χρόνια στις φυλακές και στα καταναγκαστικά έργα και μου απάντησε: «Δουλεύαμε όλη την ημέρα στα ορυχεία και μας σίτιζαν με φασολάδα και μπομπότα – περισσότερο νερό παρά φασόλια – και μας κράτησε ζωντανούς η ελπίδα. Ακούγαμε στην τηλεόραση την προπαγάνδα κατά του αγώνα των Βορειοηπειρωτών Αμερικής για την Αυτονομία και κάθε φορά που εντεινόταν ο πόλεμος, εμείς αντλούσαμε περισσότερη δύναμη και κρατούσαμε την ελπίδα της ελευθερίας και της λύτρωσης ζωντανή», είχε δηλώσει ο αείμνηστος προκαλώντας ρίγη συγκίνησης στους τριακόσιους και πλέον Ηπειρώτες που έχουν κατακλύσει το Κρητικό Σπίτι.
Σύλλογος Βορειοηπειρωτών «Πύρρος»
Ο πρόεδρος του Συλλόγου Βορειοηπειρωτών «Πύρρος» Δημήτριος Τσαβέγιας κατά την διάρκεια της επικοινωνίας με τις «Αναμνήσεις» επεσήμανε: «Το λεξιλόγιό μου είναι πολύ φτωχό να περιγράψω την θλίψη και την συγκίνηση που προκάλεσε στους Βορειοηπειρώτες και κατ΄επέκταση τους απανταχού Ηπειρώτες το αιφνίδιο «πέρασμα στο φως» του Μενελάου Τζέλιου. Ο αείμνηστος υπήρξε «Άνθρωπος» με κεφαλαίο, εξαίρετος οικογενειάρχης, καταξιωμένος επιχειρηματίας και για την νεότερη γενιά των Βορειοηπειρωτών που ήρθε στη Νέα Υόρκη μετά την κατάρρευση του κομμουνιστικού καθεστώτος ο μέντορας και ο συναγωνιστής. Και τον αποκαλούμε συναγωνιστή διότι δίδαξε με το παράδειγμά του και το πιο σημαντικό με τις πράξεις του».
Αναφερόμενος στην προσφορά του στην Πολύτσανη ο κ. Τσαβέγιας επεσήμανε: Η απόφασή του Μενελάου Τζέλιου να διεκδικήσει το απαλλοτριωμένο από το σταλινικό καθεστώς πατρικό του στην Πολύτσιανη και κυρίως η απόφασή του να χτίσει το δικό του «παλάτι» στην Πολύτσανη, που όταν το έχτιζε μόνο με οχήματα 4Χ4 μπορούσε να φτάσει στο χωριό του, έχουν αλλάξει τα δεδομένα. Αυτό σε συνδυασμό με τον αγώνα του για την βελτίωση του χωματόδρομου και την τσιμεντόστρωση του δρόμου που συνδέει την Πολύτσανη με την Δρόπολη εξέπεμψαν ένα σαφέστατο μήνυμα ότι οι Βορειοηπειρώτες δεν παρατούν τον τόπο τους. Διεκδικούν τις περιουσίες τους που υφαρπάχτηκαν από το καθεστώς, επενδύουν σ΄αυτές και σε κάθε δοθείσα ευκαιρία επιστρέφουν στα πάτρια εδάφη όπως ο Ανταίος για να αντλήσουν δύναμη».
Ο κ. Τσαβέγιας έκανε ιδιαίτερη μνεία στην ασήκωτη κληρονομιά και παρακαταθήκη του αείμνηστου πρώην προέδρου και μεταξύ άλλων τόνισε: «Προ τριών ετών στο Πρωτοχρονιάτικο Γλέντι στο Ηπειρώτικο Σπίτι τον βραβεύσαμε και τον ανακηρύξαμε επίτιμο μέλος . Τώρα τα δεδομένα άλλαξαν και οφείλουμε να αξιοποιήσουμε, να διδάξουμε και να μεταλαμπαδεύσουμε την κληρονομιά του».
Ωδή του Δημάρχου Δρόπολης
Ο Δήμαρχος της Δρόπολης Δημητράκης Τόλης γνώριζε καλύτερα από κάθε άλλον τον Μενέλαο Τζέλιο. Μόλις πληροφορήθηκε την θλιβερή είδηση έγραψε το δικό του αποχαιρετιστήριο μήνυμα, το οποίο χωρίς τον παραμικρό ενδοιασμό μπορούμε να το αποκαλέσουμε Ωδή, την οποία παραθέτουμε ατόφια:
Αποχαιρετισμός σε έναν γνήσιο Πωγωνίσιο της Ομογένειας
Με βαθιά θλίψη πληροφορήθηκα την απώλεια του Μενέλαου Τζέλιου, ενός ανθρώπου που αγάπησε βαθιά το Πωγώνι, την Ήπειρο, την Ομογένεια και την Πανηπειρωτική οικογένεια και αφιέρωσε μεγάλο μέρος της ζωής του στην υπηρεσία τους.
Είχα την τιμή να τον γνωρίσω προσωπικά και να διαπιστώσω από κοντά την αγάπη και την έγνοια που είχε για τον τόπο του. Θα τον θυμάμαι πάντα με σεβασμό και εκτίμηση.
Ο Μενέλαος καταγόταν από την Πολύτσανη Πωγωνίου και, παρότι έζησε από μικρός μακριά από τον τόπο του, δεν έπαψε ποτέ να αισθάνεται δεμένος μαζί του. Στις Ηνωμένες Πολιτείες υπηρέτησε επί δεκαετίες την Πανηπειρωτική Ομοσπονδία Αμερικής, της οποίας διετέλεσε Πρόεδρος, προσφέροντας με συνέπεια και αφοσίωση.
Η προσφορά του δεν περιορίστηκε σε έναν τίτλο ή μια θέση. Υπηρέτησε την Ήπειρο και την Ομογένεια, εκπροσώπησε την Πανηπειρωτική σε διεθνείς φορείς και οργανισμούς και εργάστηκε για να παραμένουν ζωντανοί οι δεσμοί των αποδήμων με τον τόπο καταγωγής τους.
Και πάνω απ’ όλα, η Πολύτσανη έμεινε πάντα στην καρδιά του. Επέστρεψε στο Πωγώνι και έχτισε εκεί το δικό του σπίτι. Μια πράξη που αποτύπωνε με τον πιο όμορφο τρόπο τον δεσμό του με τον τόπο του.
Ως Δήμαρχος Δρόπολης και Πωγωνίου, αλλά και ως άνθρωπος που είχε την τιμή να τον γνωρίσει, εκφράζω τα θερμότερα συλλυπητήριά μου στην οικογένεια, στους συγγενείς και στους φίλους του.
Η προσφορά του στην Πανηπειρωτική Ομοσπονδία, στην Ομογένεια και ιδιαίτερα στον τόπο καταγωγής του αποτελεί παρακαταθήκη.
Καλό ταξίδι, Μενέλαε. Αιωνία σου η μνήμη.
Το προσωπικό αρχείο
Τα μηνύματα των Βορειοηπειρωτών στο «Facebook», όπως προανάφερα, έχουν πλέον λάβει μορφή χιονοστιβάδας.
Εξέχουσα θέση κατέχει το μήνυμα του Θωμά Νάκα, του ευεργέτη και συνάμα ιστοριογράφου των Σχωριάδων, του γειτονικού με την Πολύτσιανη χωριού, ο οποίος υμνεί την γενναιοδωρία του Μενελάου Τζέλιου και τις δωρεές του στα εν λόγω χωριά.
Η σπουδαιότητα του μηνύματός του οφείλεται όχι τόσο στις δωρεές που ακόμη και σήμερα παραμένουν ανώνυμες, αλλά στην απόφαση του αειμνήστου να δωρίσει το πολύτιμο προσωπικό αρχείο στο Μουσείο του χωριού του.
«Προσωπικά, με τον Μενέλαο με συνέδεε μια σχέση φιλίας και βαθιάς εκτίμησης. Ήταν εκείνος που μου εμπιστεύθηκε το προσωπικό του αρχείο, το οποίο αρχειοθετήσαμε με ιδιαίτερη επιμέλεια και το οποίο σήμερα αποτελεί πολύτιμο μέρος του Αρχείου του Μουσείου των Σχωριάδων. Το αρχείο του είναι διαθέσιμο και προσβάσιμο σε όλους, ενώ πρόκειται να δημοσιευθεί και διαδικτυακά, ώστε η σημαντική παρακαταθήκη που αφήνει πίσω του να παραμείνει ζωντανή και προσιτή στις επόμενες γενιές» αναφέρει στο μήνυμά του ο κ. Νάκας.
Διαβάστε επίσης: https://www.anamniseis.net/polles-ekplikseis-stis-ekdiloseis-ton-ipiroton-gia-tin-dipli-epeteio/ https://www.anamniseis.net/ston-iroa-daskalo-mina-para-afierose-to-brabeio-o-menelaos-tzelios/
